در بازار پرتنوع سرامیک و کاشی، بسیاری از خریداران هنگام انتخاب محصول با سؤال مهمی روبه رو می شوند که چطور می توان سرامیک پرسلانی را از سایر انواع سرامیک تشخیص داد؟ هر دو لعاب دارند، هر دو سطح براق یا مات دارند و حتی وزن ظاهری شان نزدیک به هم است. اما از نظر فنی و عملکردی، تفاوت های قابل توجهی میان آن ها وجود دارد.

سرامیک پرسلانی در واقع نسل پیشرفته تر سرامیک های معمولی است. این نوع سرامیک با استفاده از خاک های بسیار خالص مانند فلدسپات و کائولن، در دمای بالا (حدود ۱۳۰۰ درجه سانتی گراد) پخته می شود. نتیجه ی این فرآیند، محصولی بسیار متراکم، ضدآب و مقاوم در برابر سایش است. به همین دلیل، شناخت دقیق آن در هنگام خرید اهمیت زیادی دارد، زیرا سرامیک پرسلانی نه تنها گران تر، بلکه بادوام تر و مناسب تر برای فضاهای پرتردد است.

۱۰ روش تشخیص سرامیک پرسلان

در این بخش، هر روش به طور جداگانه توضیح داده می شود تا بتوانید با ترکیب چند روش، اطمینان کامل از پرسلانی بودن سرامیک مورد نظر به دست آورید.

بررسی میزان جذب آب

یکی از ساده ترین و مؤثرترین راه ها برای تشخیص سرامیک پرسلانی بررسی میزان جذب آب است. سرامیک پرسلانی به دلیل چگالی بالا، تقریباً غیرقابل نفوذ به آب است. میزان جذب آب در پرسلان کمتر از نیم درصد است، در حالی که سرامیک معمولی بین ۳ تا ۱۰ درصد آب را جذب می کند.

برای آزمایش خانگی، کافی است چند قطره آب روی پشت سرامیک بریزید. اگر آب در سطح باقی بماند و جذب نشود، احتمالاً سرامیک پرسلانی است. اما اگر آب به سرعت جذب شد یا لکه ای مرطوب روی سطح ظاهر شد، سرامیک معمولی است.

 

مقایسه چگالی و وزن

سرامیک پرسلانی به طور قابل توجهی متراکم تر از سرامیک معمولی است. در نتیجه وزن بیشتری دارد. این تفاوت چگالی به دلیل فشار بالا در هنگام قالب گیری و دمای زیاد در فرآیند پخت ایجاد می شود.

اگر دو تایل با ابعاد یکسان اما از دو نوع مختلف در دست داشته باشید، با بلند کردن آن ها متوجه می شوید که پرسلان سنگین تر است. این چگالی بالا یکی از نشانه های اصلی پرسلان بودن محصول است و باعث دوام بیشتر آن در برابر ضربه و سایش می شود.

دمای پخت و صدای ضربه

یک روش تشخیص سرامیک پرسلان توجه به دمای پخت و صدای ضربه می باشد. در کارخانه، پرسلان در دمایی حدود ۱۳۰۰ درجه سانتی گراد پخته می شود، در حالی که سرامیک معمولی در حدود ۱۱۰۰ درجه حرارت می بیند. این تفاوت حرارتی، استحکام و صدا را نیز تغییر می دهد.

اگر با انگشت یا شیء فلزی آرام به سطح سرامیک بزنید، صدای ایجادشده می تواند سرنخی از نوع آن باشد. در پرسلان، صدا زنگ دار، تیز و شفاف است، زیرا بدنه کاملاً فشرده است. اما در سرامیک معمولی، صدا بم تر و خفه تر شنیده می شود. این روش سنتی اما بسیار کاربردی در بین نصابان حرفه ای متداول است.

بررسی پشت کاشی (پودر یا یک دست بودن رنگ)

اگر پشت سرامیک را نگاه کنید، در پرسلان ها سطح کاملاً یکنواخت و هم رنگ با روی کاشی است. اما در سرامیک های معمولی، معمولاً رنگ پشت کمی زرد، خاکی یا روشن تر از سطح جلویی است. دلیل این تفاوت در نوع خاک و میزان فشردگی آن نهفته است.

سرامیک های پرسلان با خاکی خالص و با ترکیب ثابت ساخته می شوند، اما در سرامیک های معمولی از خاک های ترکیبی و متنوع استفاده می شود. در نتیجه، وقتی پشت سرامیک رنگی یکنواخت دارد و پودر نمی شود، احتمالاً پرسلانی است. در حالی که اگر سطح پشت کاشی کمی گچی، ناصاف یا پودرمانند باشد، احتمالاً با خاک سفید یا معمولی تولید شده است.

تست سطح لعاب و یکنواختی رنگ

در سرامیک پرسلانی، لعاب سطح بسیار یکنواخت و پیوسته است. با لمس سطح آن، احساس صافی کامل و بدون موج خواهید داشت. همچنین، رنگ در پرسلان کاملاً همگن است؛ یعنی حتی اگر بخشی از سطح آسیب ببیند، رنگ داخلی مشابه رنگ سطح باقی می ماند.

در مقابل، در سرامیک های معمولی، لعاب سطحی تر است و ممکن است ضخامت آن در نقاط مختلف متفاوت باشد. اگر سطح در اثر ضربه کوچک تراش بخورد، رنگ زمینه ای روشن تر یا متفاوت از رنگ لعاب دیده می شود. این تفاوت نشانه ای از غیرپرسلانی بودن محصول است.

توجه به درجه بندی درج شده روی کارتن (درجه ۱، ۲ یا ۳)

یکی از نکات مهم در تشخیص سرامیک پرسلانی بررسی اطلاعات روی کارتن بسته بندی است. تولیدکنندگان معتبر همیشه درجه کیفیت، نوع محصول و میزان جذب آب را روی کارتن درج می کنند. سرامیک های پرسلان معمولاً با عنوان “Porcelain Tile” یا “Gres Porcellanato” مشخص می شوند و درجه ۱ یا حداکثر ۲ دارند.

در مقابل، سرامیک های معمولی با برچسب “Ceramic Tile” شناخته می شوند و معمولاً در رده درجه ۲ یا ۳ قرار می گیرند. درجه بندی عددی (Grade 1, 2, 3) نشان دهنده کیفیت تولید، میزان عیب و میزان انحراف ابعادی کاشی است. هر چه درجه کمتر باشد، کیفیت بالاتر است.

آزمایش با قطره آب و واکنش سطح

روش قطره آب یکی از ساده ترین تست های فیزیکی برای تشخیص سرامیک پرسلانی است. در این روش، چند قطره آب روی سطح جلویی کاشی ریخته می شود. اگر قطرات آب روی سطح بمانند و نفوذ نکنند، نشان دهنده ی تراکم بالا و پرسلانی بودن کاشی است.

اما اگر سطح خیس شود یا آب به سرعت جذب گردد، کاشی از نوع معمولی است. این تفاوت به دلیل تراکم بالای بافت در پرسلان و تخلخل بالاتر در سرامیک های خاک سفید است.

تشخیص از طریق ضخامت و مقاومت در برابر شکست

در مقایسه با سرامیک های معمولی، پرسلان ها ضخامت بیشتری دارند و در برابر شکست و ترک خوردگی بسیار مقاوم اند. این ویژگی به ویژه در هنگام برش یا نصب قابل مشاهده است.

اگر هنگام برش کاشی با دستگاه، لبه ها لب پر نمی شوند یا سطح در اثر فشار دستگاه خرد نمی شود، می توان گفت محصول پرسلانی است. اما در سرامیک های معمولی، لبه ها شکننده ترند و به راحتی لب پر می شوند.

بررسی لبه ها و دقت برش (Rectified)

در بیشتر موارد، سرامیک های پرسلانی پس از پخت، توسط دستگاه های دقیق برش داده می شوند تا گوشه هایی تیز و کاملاً منظم داشته باشند. به این نوع برش، “Rectified” گفته می شود.

اگر لبه ها کاملاً صاف و دقیق باشند و هنگام نصب درز بین کاشی ها بسیار باریک باشد، نشان می دهد سرامیک از نوع پرسلانی و برش لیزری است. در مقابل، سرامیک های معمولی معمولاً لبه های گردتر یا ناهموار دارند که باعث ایجاد درز بزرگ تر بین تایل ها می شود.

استفاده از گواهی کیفیت یا برند تولیدکننده

برند و کشور سازنده نیز یکی از شاخص های مهم برای تشخیص سرامیک پرسلانی است. کارخانه های معتبر مانند راک، گلدیس، نایس و پارس پرسلان در ایران و برندهایی مانند Marazzi یا RAK در جهان، همگی محصولاتشان را با گواهی استاندارد ISO و EN می فروشند.

روی کارتن یا پشت کاشی معمولاً لوگوی برند، نوع محصول، جذب آب و کشور تولید درج می شود. اگر چنین اطلاعاتی وجود ندارد یا برند ناشناخته است، احتمال پرسلانی بودن واقعی کمتر است.

معنای درجه بندی روی کارتن سرامیک چیست؟

در بسیاری از پروژه های ساختمانی، مشتری هنگام خرید متوجه عبارت هایی مانند Grade 1 یا PEI IV روی کارتن سرامیک می شود. دانستن معنای این کدها کمک زیادی به انتخاب درست می کند. عبارت Grade 1  یعنی محصول در بالاترین کیفیت تولید شده و هیچ عیب ظاهری یا ابعادی ندارد.

Grade 2 یعنی میزان خطای جزئی در لعاب یا ابعاد وجود دارد، ولی در عملکرد تفاوتی ایجاد نمی کند. Grade 3 مخصوص پروژه های غیرمسکونی یا فضاهای صنعتی است که ظاهر اهمیت کمتری دارد.

عبارت PEI (Porcelain Enamel Institute) شاخص مقاومت سطحی در برابر سایش است. عدد بزرگ تر، نشان دهنده مقاومت بیشتر است؛ برای مثال PEI I برای دیوار مناسب است و PEI IV یا V برای کف فضاهای پرتردد مثل فروشگاه ها استفاده می شود.

جدول مقایسه ویژگی های سرامیک پرسلان و معمولی

ویژگی	سرامیک پرسلان	سرامیک معمولی
میزان جذب آب	کمتر از ۰٫۵٪	۳ تا ۱۰٪
چگالی	بسیار بالا و فشرده	متوسط
مقاومت در برابر سایش	بسیار زیاد	معمولی
مقاومت در برابر یخ زدگی	عالی	ضعیف
وزن	سنگین تر	سبک تر
مناسب برای	کف، فضاهای بیرونی، سرویس ها	دیوارها و فضاهای داخلی
قیمت	بالاتر ولی بادوام تر	ارزان تر اما کم دوام تر
دقت برش	بسیار بالا (Rectified)	معمولی یا دستی
طول عمر	بیش از ۲۰ سال	۸ تا ۱۲ سال

 

سخن پایانی

تشخیص سرامیک پرسلانی فقط با نگاه کردن ممکن نیست؛ بلکه نیاز به بررسی دقیق ویژگی های فنی دارد. تفاوت در میزان جذب آب، چگالی، دمای پخت و ساختار بافت از مهم ترین شاخص هایی هستند که این دو نوع را از هم متمایز می کنند. اگر قصد خرید سرامیکی بادوام برای کف پوش، محیط های مرطوب یا فضاهای پرتردد دارید، پرسلان بهترین گزینه است.

اما در صورتی که بودجه محدودتری دارید و محصولی برای دیوارهای داخلی می خواهید، سرامیک معمولی نیز گزینه ای مناسب محسوب می شود. در نهایت، آگاهی از اطلاعات درج شده روی کارتن، بررسی برند تولیدکننده و انجام تست های ساده خانگی کمک می کند تا انتخابی هوشمندانه داشته باشید و هزینه های تعمیر و تعویض در آینده کاهش یابد.

 

سوالات متداول

۱. آیا می توان با ریختن آب روی سرامیک، پرسلانی بودن آن را تشخیص داد؟
بله. اگر آب روی سطح باقی بماند و جذب نشود، کاشی پرسلانی است. اما اگر به سرعت جذب شود یا لکه ایجاد کند، سرامیک معمولی است.

۲. چرا سرامیک پرسلانی گران تر است؟
زیرا با خاک های خالص تر، فشار بالاتر و دمای پخت بیشتر تولید می شود. همین عوامل باعث افزایش دوام و کاهش جذب آب می شوند.

۳. آیا پرسلان ها همیشه براق هستند؟
خیر. پرسلان ها می توانند براق، مات یا نیمه مات باشند. براق بودن فقط به نوع لعاب مربوط است، نه به ماهیت پرسلانی.

۴. آیا درج عبارت Porcelain روی کارتن کافی است؟
در بیشتر موارد بله، اما بهتر است برای اطمینان، جذب آب و وزن محصول نیز بررسی شود تا از واقعی بودن پرسلان مطمئن شوید.

۵. تفاوت درجه ۱ و ۲ روی کارتن چیست؟
درجه ۱ یعنی بهترین کیفیت از نظر سطح، لعاب و ابعاد. درجه ۲ ممکن است نقص جزئی در لعاب یا برش داشته باشد اما عملکردی مشابه دارد.